Ballıkaya’da İki Unutulmaz İsim: Âşık Yusuf ve İmam Dede

GÖNDERİLMEMİŞ MEKTUPLAR-IV

(Arguvan ve Köyleri Eğitim Kültür Vakfına Mektup)

Ballıkaya’da İki Unutulmaz İsim: Âşık Yusuf ve İmam Dede

1983–1984 kışında, doğup büyüdüğüm Ballıkaya (Mezirme) köyü ile ilgili olarak bir çevre incelemesine başladım. 1988 ve 1989 yıllarında toplam 56 gün tam sütun olarak yerel gazetelerimizden GÖRÜŞ’e “Yenilenen köy Ballıkaya” adı ile bu çalışmam yayınlandı. Bu çalışmayı 1990 yılına kadar 11 kez yeniden düzenleyerek yazdım ve hemen hemen son aşamasına geldi.

Bu çalışmamda adından söz ettiğim iki kişi üzerinde durmak istiyorum. Bunlardan biri Âşık Yusuf (BAŞARAN), diğeri İmam Dede (ŞAHİN). Âşık Yusuf ve İmam Dede Arguvan, Ballıkaya, Sivas üçgeninde mekik dokuyan, cemlerde zakirlik yapan kişiler. Bu üçgende “dede makamı” olarak anılan deyiş-duvazimam türü kültür ürünlerini oradan oraya, oradan oraya aktararak işlevlerini yerine getirmişlerdir. Bugün, Âşık Yusuf’un oğlu Mustafa Başaran bunların izini sürdürüyor diyebiliriz. Mustafa Başaran’ın oğlu Hüseyin Başaran’ın da bu konuda ne kadar ilerleyeceğini bilemiyorum.

Pir Sultan, Hatayi, Ruhsati, Dertli ve daha birçok halk ozanının deyiş-düvazimamlarını özgün biçimi ile günümüze aktaran bu iki kişi özellikle Arguvan yöresi âşıklarını saz ve sözleriyle etkilemişlerdir. Günümüz Arguvan halk ozanlarından bazıları (Muharrem Yazıcıoğlu, Kamber Bayram, Ekberi, Hacı Şahin vd.) bunu dile getirmektedir. Ayrıca köyde ve çevresinde birçok kişinin saz ve söze ilgi duymasında etkili olmuşlardır.

Âşık Yusuf’un birçok yerde ses kaydı vardır. Âşık Yusuf’un bir özelliği de kendi sazlarını kendisinin yapmasıydı. Evinde 3–4 tane saz asılı bulunurdu. İmam dedenin ise belirgin bir ses kaydı yoktur. Belki de bunda erken ölümünün etkisi olmuştur (1968). Ancak, Sivas’ta oturan İğdirli emekli polis Mustafa İğdir’de ses kaydı olduğu söylenmektedir. Bu ses kaydı elde edilir ve çözümlenirse, yöremiz türküleri açısından önemli bir kaynak sağlanmış olacaktır.

Ballıkaya, her ne kadar Hekimhan’a bağlı olsa da Arguvan yöresinin kültürü ile iç içe bir yapısı, bir kültür ortaklığı vardır. Bunda, Ballıkaya’nın dedelik kurumunun merkezi bir görevi üstlenmiş olmasının önemli bir yeri vardır. Şah İbrahim Dergâhı, Şah Veli Dergâhı gibi adlarla anılan Karadirek Tekkesi Ballıkaya’da bir uğrak yeridir.

Arguvan türkülerinin dar bir çerçeveden çıkartılarak yurdumuzun her yerinde dinlenebilir, dinletilebilir bir duruma getirilmesi konusunda vakfın çalışmalarının, konu ile ilgili kurum ve kişilerin bu iki isim konusunda duyarlı olacaklarından eminim.

Hazırladığınız yapıtın ikinci cildinde yeni türkülerle, daha değişik ozanlarla, âşıklarla buluşmak, tanışmak dileğiyle uğraşınızda başarılar dilerim.

Süleyman ÖZEROL

Malatya, 20–21 Eylül 1998

Bir zamanlar yazıp da göndermediğim beş mektuptan dördünü Malatya Yorum gazetesinde, üçünü ise hem gazetede hem de www.malatyahaber.com sitesinde “Gönderilmemiş Mektuplar” başlığı altında yayınlayarak okurlar ile paylaştım. Beş mektuptan dördüncüsü olan bu mektubu ilk Malatya Söz gazetesinde ve burada paylaşıyorum.