Arguvan Olgusuna Mektup
GÖNDERİLMEMİŞ MEKTUPLAR-III
(Arguvan Olgusu'na Mektup)
(Arguvan Olgusu'na Mektup)
BİZİM HAVALAR
Bizim türkülerimize
Arguvan havası derler
Bu türküleri bilenler
İçten söylerler
1981’in Haziranında Siverek’te “Bizim Havalar” şiirime bu dörtlükle başlamışım. Bugün de aynı şeyleri söylüyorum. 1963’de Asmaca köyünde “Karamuk dalını atmış kenara” adlı türküyü A. Rıza ASLANDOĞAN ’ın sesinden (plaktan) dinlerken de aynı duyguyu taşıyordum.
1984’te yazmaya başladığım anı-deneme çalışmamın (Anıya Benzer) bir yerinde, “Nasıl sevmem halk şiirini? Çocukluğumun dokusunda var halk şiiri !” demişim. Elbette ki insanı biçimlendiren yaşadığı ortamdır. Hele de bu ortamda saz-söz birlikteliği varsa; o toplumun bireyleri halk bilinci ile toplumsal bilinç ile yoğrulur. Bu durumda birey, bağrından çıktığı toplumu yadsıyamaz. Tam tersine, daha da özümser...
Hele de çocukluğumda cemler, kış gecelerinde bir yere toplanıp kitap okumalar beni etkilerdi. Burada ağlayanlar, vah çekenler, lanet edenler olurdu. Bunlar bende hep soru işareti yaratmıştı ve sonraki yıllarda araştırmaya yöneldim. İçimde var olan bu doku beni güçlendirdi. Türkülerimize ve söyleyenlere karşı özel bir ilgim oldu hep. Nerede olursam olayım bir türkü duysam kulak kesilirim hemen. Ne söyleniyor? Kim söylüyor? Sonra? Evet sonra! Şemsi BELLİ’nin deyimiyle, “diken diken olur etim”, içim titrer, saçlarım dikelir. İşte o zaman türküler beni alıp götürür. Nereye mi? Türkülerin gittiği yere! Bir sarhoşluktur kaplar içimi...
Ne demişti Şemsi BELLİ?
Bir türküyle uyanırım gün atmadan
Diken diken olur etim
Alaca türkülerin karanlığında
Bir gelin mumu memleketim
Haaa! Memleketim mi?
Bir gün yolun buralara düşerse
Bak yukarıdaki sıra kayalara
Bul aralarında en büyüğünü
İşte o koca kara kaya
Adını veren BALLIKAYA
Eskiden “Mezirme” derlerdi, Şimdi Ballıkaya. Hekimhan’la Arguvan’ın orta noktasında, Arguvan-Hekimhan-Sivas üçgeninde yer alan kültürel bir merkez Ballıkaya. Dedelik kurumunun var olduğu; deyişleri, duvaz imamları ve semahları ile ülkemizde ünlenen (Özellikle ruhi su aracılığı ile) Ballıkaya’nın yerel müzik eğilimi Arguvan, Hekimhan, Çamşıhı havalarından yanadır. Ancak, Arguvan havaları ağırlık taşımaktadır.
1984 yılında köyümü tanıtmak amacıyla başlamış olduğum “Yenilenen Köy Ballıkaya” adlı çalışmamda Arguvan havalarına değindim. Belki de bu konuda ilkti bu değinme. 1988’de GÖRÜŞ’te dizi yazı olarak yayınlanan bu çalışmam üzerine,” “Gerisi yok mu?”, “Ne zaman kitap olacak?” , ”Niye bekliyorsun?” gibi sorularla karşılaştım. 1989’da Arguvan havaları ile ilgili kasetleri derlemeye ve canlı kaynaklarla karşılaştırarak çözümlemeye başladım. Elliye yakın kasetin tamamına yakınını çözümleyerek yazıya döktüm. Bu kasetlerin tamamına yakını bandrolsüzdür. Yani, bandrol sisteminden önce doldurulmuştur. Bandrollü kasetleri fazla irdelemedik.
Yine, 1989 sonbaharında Malatya’nın halk kültürü alanında araştırmalar incelemeler yapan Ahmet ŞENTÜRK Beyle karşılaşmamızda şöyle demişti:
“Bu sıralar ne ile uğraşıyorsun?”
Ben de Arguvan havalarını derlemeye çalıştığımı, özellikle kasetler üzerinde çalıştığımı söylemiştim. Bu kez şöyle demişti.
“Olsun! Beş, on yıl sonra onların değeri anlaşılır. O zaman bunlar senin işine çok yarar. Çok iyi, çok iyi!”
Derken, 1993’te Hüseyin ŞAHİN ile birlikte çalışmaya başladık. Konuya halkbilimsel açıdan yaklaşarak çalışmalarımızı yoğunlaştırdık. Müziksel yönden ise bize yardımcı olacak birçok arkadaşımız, dostumuz bulunmaktadır.
Türkülerimizi tanıtırken, söyleyenleri de tanıtmak istedik. Mahalli sanatçıların yaşam öykülerini de hazırlamaktayız. Notalarla ilgili değerlendirmemizle birlikte çalışmamız tamamlanacaktır. Böylece bir ilki başarmış olacağız diye düşünüyoruz.
Bizim havaları sağlıklı bir biçimde okuyucuya ulaştırmak amacımız gerçekleştiğinde ülkemizde ve yöremizde büyük bir boşluğu dolduracağımıza inanıyoruz.
Bizim türkülerimize
Arguvan havası derler
Bu türküleri bilenler
İçten söylerler
1981’in Haziranında Siverek’te “Bizim Havalar” şiirime bu dörtlükle başlamışım. Bugün de aynı şeyleri söylüyorum. 1963’de Asmaca köyünde “Karamuk dalını atmış kenara” adlı türküyü A. Rıza ASLANDOĞAN ’ın sesinden (plaktan) dinlerken de aynı duyguyu taşıyordum.
1984’te yazmaya başladığım anı-deneme çalışmamın (Anıya Benzer) bir yerinde, “Nasıl sevmem halk şiirini? Çocukluğumun dokusunda var halk şiiri !” demişim. Elbette ki insanı biçimlendiren yaşadığı ortamdır. Hele de bu ortamda saz-söz birlikteliği varsa; o toplumun bireyleri halk bilinci ile toplumsal bilinç ile yoğrulur. Bu durumda birey, bağrından çıktığı toplumu yadsıyamaz. Tam tersine, daha da özümser...
Hele de çocukluğumda cemler, kış gecelerinde bir yere toplanıp kitap okumalar beni etkilerdi. Burada ağlayanlar, vah çekenler, lanet edenler olurdu. Bunlar bende hep soru işareti yaratmıştı ve sonraki yıllarda araştırmaya yöneldim. İçimde var olan bu doku beni güçlendirdi. Türkülerimize ve söyleyenlere karşı özel bir ilgim oldu hep. Nerede olursam olayım bir türkü duysam kulak kesilirim hemen. Ne söyleniyor? Kim söylüyor? Sonra? Evet sonra! Şemsi BELLİ’nin deyimiyle, “diken diken olur etim”, içim titrer, saçlarım dikelir. İşte o zaman türküler beni alıp götürür. Nereye mi? Türkülerin gittiği yere! Bir sarhoşluktur kaplar içimi...
Ne demişti Şemsi BELLİ?
Bir türküyle uyanırım gün atmadan
Diken diken olur etim
Alaca türkülerin karanlığında
Bir gelin mumu memleketim
Haaa! Memleketim mi?
Bir gün yolun buralara düşerse
Bak yukarıdaki sıra kayalara
Bul aralarında en büyüğünü
İşte o koca kara kaya
Adını veren BALLIKAYA
Eskiden “Mezirme” derlerdi, Şimdi Ballıkaya. Hekimhan’la Arguvan’ın orta noktasında, Arguvan-Hekimhan-Sivas üçgeninde yer alan kültürel bir merkez Ballıkaya. Dedelik kurumunun var olduğu; deyişleri, duvaz imamları ve semahları ile ülkemizde ünlenen (Özellikle ruhi su aracılığı ile) Ballıkaya’nın yerel müzik eğilimi Arguvan, Hekimhan, Çamşıhı havalarından yanadır. Ancak, Arguvan havaları ağırlık taşımaktadır.
1984 yılında köyümü tanıtmak amacıyla başlamış olduğum “Yenilenen Köy Ballıkaya” adlı çalışmamda Arguvan havalarına değindim. Belki de bu konuda ilkti bu değinme. 1988’de GÖRÜŞ’te dizi yazı olarak yayınlanan bu çalışmam üzerine,” “Gerisi yok mu?”, “Ne zaman kitap olacak?” , ”Niye bekliyorsun?” gibi sorularla karşılaştım. 1989’da Arguvan havaları ile ilgili kasetleri derlemeye ve canlı kaynaklarla karşılaştırarak çözümlemeye başladım. Elliye yakın kasetin tamamına yakınını çözümleyerek yazıya döktüm. Bu kasetlerin tamamına yakını bandrolsüzdür. Yani, bandrol sisteminden önce doldurulmuştur. Bandrollü kasetleri fazla irdelemedik.
Yine, 1989 sonbaharında Malatya’nın halk kültürü alanında araştırmalar incelemeler yapan Ahmet ŞENTÜRK Beyle karşılaşmamızda şöyle demişti:
“Bu sıralar ne ile uğraşıyorsun?”
Ben de Arguvan havalarını derlemeye çalıştığımı, özellikle kasetler üzerinde çalıştığımı söylemiştim. Bu kez şöyle demişti.
“Olsun! Beş, on yıl sonra onların değeri anlaşılır. O zaman bunlar senin işine çok yarar. Çok iyi, çok iyi!”
Derken, 1993’te Hüseyin ŞAHİN ile birlikte çalışmaya başladık. Konuya halkbilimsel açıdan yaklaşarak çalışmalarımızı yoğunlaştırdık. Müziksel yönden ise bize yardımcı olacak birçok arkadaşımız, dostumuz bulunmaktadır.
Türkülerimizi tanıtırken, söyleyenleri de tanıtmak istedik. Mahalli sanatçıların yaşam öykülerini de hazırlamaktayız. Notalarla ilgili değerlendirmemizle birlikte çalışmamız tamamlanacaktır. Böylece bir ilki başarmış olacağız diye düşünüyoruz.
Bizim havaları sağlıklı bir biçimde okuyucuya ulaştırmak amacımız gerçekleştiğinde ülkemizde ve yöremizde büyük bir boşluğu dolduracağımıza inanıyoruz.
10 Aralık 1997
Bugün İnsan Hakları Günü
Süleyman ÖZEROL
Gönderilmemiş
Mektuplar-III: Arguvan Olgusu Dergisine Mektup,
Malatya Yorum gazetesi (30 Aralık 2002) ve www.malatyahaber.com sitesinde yayınlanmıştır.
Yorumlar
Yorum Gönder